Puls Historii

Portal historii
gospodarczej Polski

w schowku Tylko dla zalogowanych czytelników
zaloguj się
lub zarejestruj
dodaj do schowka

Pierwszy dzień wiosny na starej fotografii (GALERIA)

KUP LICENCJĘ
MARCIN DOBROWOLSKI
Pin It email print

Święto wiosny, topienie Marzanny, sadzenie drzew! 20. marca 2016 r. Słońce weszło w znak Barana rozpoczynając astronomiczną wiosnę. Tego dnia tradycyjnie żegnamy chłód i pochmurną zimę.

Choć obyczaj topienia Marzanny wydaje nam się niewinną dziecięcą zabawą, to jego symbolika jest dużo bardziej głęboka. Marzanna była bowiem słowiańską boginią symbolizującą zimę i śmierć, przez część badaczy uważaną wręcz za demona.

Andrzej Kempiński w pasjonującej Encyklopedii mitologii ludów indoeuropejskich pisze, że imię bogini wywodzić należy z praindoeuropejskiego rdzenia "mar-", "mor-", oznaczającego śmierć. Słowacka forma teonimu Ma(r)muriena sugeruje ewentualne związki z groźnym etruskim i rzymskim bogiem wojny Marsem (Marmorem, Mamersem, Mamuriusem Veturiusem). Przeciwieństwem Marzanny jest bóstwo Jaryło, który miał jakoby rodzić się corocznie na wiosnę, a symbolizować życie i odrodzenie. Jaryło jest bogiem płodności, zwiastującym wiosnę. Przedstawianym był jako bosy młodzieniec (lub rzadziej dziewczyna), w białej szacie, na białym koniu, z wiankiem na głowie. Atrybutami bóstwa są bazie lub snop zboża w jednej ręce, a w drugiej głowa (zapewne Marzanny). Dosyć często występuje motyw zastąpienia, wraz z nadchodzącą wiosną, "starego" Jaryłę przez Jaryłę "młodego". Jego święto patronackie obchodzono 27 kwietnia i tradycja ta nawet po chrystianizacji środkowej Europy przetrwała, m.in. na Białorusi aż do XIX wieku. Jego panowanie kończyło się pod koniec czerwca, kiedy to też urządzano mu (po święcie przesilenia) uroczysty symboliczny pogrzeb.

Wracając do Marzanny, szkocki antropolog, James George Frazer, badając między innymi obyczaj jej palenia bądź topienia pisał, że wśród ludów słowiańskich dość powszechne było przekonanie iż zabicie postaci przedstawiającej boginię śmierci spowoduje jednocześnie usunięcie efektów przez nią wywołanych (zimy) i nadejście wiosny. 

Jak wyglądała Marzanna naszych dziadków, powszechnie palona publicznie jeszcze w latach 30.? Kukłę wykonywano ze słomy, owijano białym płótnem, zdobiono wstążkami i koralami. Tradycja nakazywała, aby orszak złożony z kukły i dzieci z zielonymi gałązkami jałowca w dłoniach, obszedł wszystkie domy we wsi. Po drodze podtapiano marzannę w każdej wodzie, jaka się nadarzyła. Wieczorem kukłę przejmowała młodzież. W świetle zapalonych gałązek jałowca wyprowadzano marzannę ze wsi, podpalano i wrzucano do wody. Z topieniem Marzanny, również obecnie, związane są różne przesądy: nie wolno dotknąć pływającej w wodzie kukły, bo grozi to uschnięciem ręki, obejrzenie się za siebie w drodze powrotnej może spowodować chorobę, a potknięcie i upadek – śmierć w ciągu najbliższego roku.

Oczywiście Kościół próbował zakazywać tego pogańskiego rytuału.W 1420 roku Synod Poznański nakazywał duchowieństwu: Nie dozwalajcie, aby w niedzielę odbywał się zabobonny zwyczaj wynoszenia jakiejś postaci, którą śmiercią nazywają i w kałuży topią. Rodzima tradycja okazała się jednak silniejsza. W konsekwencji na przełomie XVII i XVIII wieku próbowano tradycję topienia marzanny zastąpić (w środę przed Wielkanocą) zrzucaniem z wieży kościelnej kukły symbolizującej Judasza, co również zakończyło się niepowodzeniem.

Zdjęcia dzieci celebrujących popularne święto udostępniamy dzięki uprzejmości narodowego Archiwum Cyfrowego. Przedstawione na fotografiach uroczystości odwołują się do nadejścia Jaryły, który triumfalnie wkracza do swego królestwa i odradza wszelkie życie. 

Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Wszelkie prawa w tym Autora, Wydawcy i Producenta bazy danych zastrzeżone. Jakiekolwiek dalsze rozpowszechnianie artykułów zabronione. Korzystanie z serwisu izamieszczonych w nim utworów i danych wyłącznie na zasadach określonych w Regulaminie Korzystania z Serwisu. Zapoznaj się z regulaminem.

Teksty Polskiej Agencji Prasowej

Komentarze

Czytaj także

"Kto wpadł wam w ręce, niech ginie!" - niemiecki korpus płynie do Chin Polityka kolonializmu prowadzona przez imperia w XIX wieku, przybrała skrajnie patologiczne formy w kilku punktach świata. Jednym z nich były Chiny, w których rabunkowa polityka obcych państw doprowadziła do powstania ludowego.

Święty jubileusz na warszawskim Zamku #latowmuzeum Jeszcze przez tydzień na warszawskim Zamku Królewskim, w Wieży Grodzkiej oglądać można bardzo ciekawą wystawę Sacrum Poloniae Iubileum 966 –2016 związaną z jubileuszem 1050 lat Chrztu Polski. Wystawę warto obejrzeć, bowiem rzadko zdarza się takie zgromadzenie eksponatów kluczowych dla historii chrześcijaństwa w Polsce.

Wincenty Pstrowski rzuca wyzwanie Współzawodnictwo pracy było jednym z propagandowych filarów gospodarki socjalistycznej. Jego symbolem stał się młody (43 lata) górnik, który powrócił do Polski z Belgii aby odbudowywać zniszczony wojną kraj. Wykorzystany przez komunistów patriotyzm Wincentego Pstrowskiego stał się z czasem przyczyną jego śmierci.

Pochyl głowę przed kotwicą Polski Walczącej! Wielkie brawa należą się inicjatorom akcji Polska Walcząca - Upamiętniaj Godnie. Jest ona odpowiedzią na używanie symbolu tzw. Kotwicy w niewłaściwych sytuacjach, np. podczas demonstracji pełnych przemocy.

Skąd się wzięły żydowskie nazwiska? Pochodzenie żydowskich nazwisk to historia dość świeża, a przy tym fascynująca. Nagła potrzeba nadania ich setkom tysięcy mieszkańców polskich terenów doprowadziła do fantazyjnej słowotwórczości, której efekty możemy dostrzec i dziś.

Wielkopolska przyłączona do Szwecji Jan Kazimierz królem popularnym nie był. Czy był to jednak powód wystarczający do poddania władcy Szwedów olbrzymiego terenu Rzeczypospolitej? Dziś wspominamy wstydliwą kapitulację pospolitego ruszenia pod Ujściem.

Zobacz lądowanie na Księżycu! [WIDEO] 21 lipca 1969 roku pierwszy człowiek, a dokładnie Neil Armstrong, postawił stopę na księżycu. Po nim uczyniła to cała grupa lotników NASA w kolejnych misjach programu Apollo. Ta rocznica jest dobrą okazją do obejrzenia wybranych nagrań wyjątkowej misji 11, z których część została ostatnio podrasowana cyfrowo.

Zegar dla Zamku Królewskiego Najwyższą europejską wieżą zegarową jest Pałac Kultury i Nauki, ale najważniejszym zegarem w Polsce jest bez wątpienia ten na wieży Zamku Królewskiego w Warszawie. Zamarły podczas kampanii wrześniowej ruszył na nowo 19 lipca 1974 r.

Lekarze getta warszawskiego - Marsz Pamięci 22 lipca 22 lipca 1942 roku Niemcy rozpoczęli wielką akcję likwidacyjną warszawskiego getta. W ciągu dwóch miesięcy wywieźli z niego i zamordowali w komorach gazowych Treblinki ponad 300 tysięcy żydowskich mieszkańców Warszawy.

Zamek z błota, czyli Malbork #latowmuzeum Największy w Europie obiekt zbudowany z cegły, siedziba potężnego Zakonu Krzyżackiego, nigdy nie zdobyty Malbork to dziś jeden z ciekawszych kompleksów muzealnych Polski. Niewątpliwie obowiązkowy punkt na szlaku zwiedzania północnych regionów kraju.

Dwa miecze - co usłyszeli rycerze przed bitwą #GrunwaldLIVE Bitwa pod Grunwaldem miała miejsce we wspomnienie Rozesłania Apostołów. To Ewangelia na ten temat, słowa Chrystusa z Ostatniej Wieczerzy, towarzyszyła wodzom przed wielką batalią. Warto przypomnieć ten ważny tekst zwłaszcza, że to z niego pochodzą słowa o dwóch mieczach...

Kalendarium

1939-07-29 "Chrobrym" do Argentyny

1900-07-27 "Kto wpadł wam w ręce, niech ginie!" - niemiecki korpus płynie do Chin

1947-07-27 Wincenty Pstrowski rzuca wyzwanie

Oni wybrali Polskę

Anglicy z Marek pod Warszawą
Podróżujący szosą radzymińską mijają na wyjeździe z Warszawy…

Milijony z musztardy
Przedsiębiorcze kobiety często zmuszone są ratować swych…

Lukrowany biznes A.Blikle
Trudno w to uwierzyć, ale kiedyś szwajcarscy rzemieślnicy…

więcej

Redakcja poleca

Zobacz lądowanie na Księżycu! [WIDEO]
21 lipca 1969 roku pierwszy człowiek, a dokładnie Neil…

Dwa miecze - co usłyszeli rycerze przed bitwą #GrunwaldLIVE
Bitwa pod Grunwaldem miała miejsce we wspomnienie Rozesłania…

Tajemnica Obławy Augustowskiej
To największa niewyjaśniona zbrodnia popełniona na Polakach…

Papież poświęci obraz Patronki Wołynia
Jak dowiedział się Puls Historii, Ojciec Święty Franciszek…

Czy Lenin był grzybem?
Ta historia, pozornie błahy dowcip wyemitowany w…

Jak zmieni się flaga Wielkiej Brytanii?
Zwycięstwo w referendum zwolenników opcji #Brexit może…

Kozacy piszą list do sułtana
Znakomity obraz rosyjskiego malarza Ilji Riepina powstawał…

Okrutne eksperymenty cesarza Fryderyka
Język pierwotny, język pierwszych ludzi, którym posługiwali…

"D-Day" w kampanii reklamowej
Kiedy The History Channel postanowił zorganizować kampanię…

Krawat - krótka historia męskiego zwisu
"Zwis męski ozdobny" to handlowe określenie krawata…