Puls Historii

Portal historii
gospodarczej Polski

w schowku Tylko dla zalogowanych czytelników
zaloguj się
lub zarejestruj
dodaj do schowka

Pierwszy dzień wiosny na starej fotografii (GALERIA)

KUP LICENCJĘ
MARCIN DOBROWOLSKI
Pin It email print

Święto wiosny, topienie Marzanny, sadzenie drzew! 20. marca 2016 r. Słońce weszło w znak Barana rozpoczynając astronomiczną wiosnę. Tego dnia tradycyjnie żegnamy chłód i pochmurną zimę.

Choć obyczaj topienia Marzanny wydaje nam się niewinną dziecięcą zabawą, to jego symbolika jest dużo bardziej głęboka. Marzanna była bowiem słowiańską boginią symbolizującą zimę i śmierć, przez część badaczy uważaną wręcz za demona.

Andrzej Kempiński w pasjonującej Encyklopedii mitologii ludów indoeuropejskich pisze, że imię bogini wywodzić należy z praindoeuropejskiego rdzenia "mar-", "mor-", oznaczającego śmierć. Słowacka forma teonimu Ma(r)muriena sugeruje ewentualne związki z groźnym etruskim i rzymskim bogiem wojny Marsem (Marmorem, Mamersem, Mamuriusem Veturiusem). Przeciwieństwem Marzanny jest bóstwo Jaryło, który miał jakoby rodzić się corocznie na wiosnę, a symbolizować życie i odrodzenie. Jaryło jest bogiem płodności, zwiastującym wiosnę. Przedstawianym był jako bosy młodzieniec (lub rzadziej dziewczyna), w białej szacie, na białym koniu, z wiankiem na głowie. Atrybutami bóstwa są bazie lub snop zboża w jednej ręce, a w drugiej głowa (zapewne Marzanny). Dosyć często występuje motyw zastąpienia, wraz z nadchodzącą wiosną, "starego" Jaryłę przez Jaryłę "młodego". Jego święto patronackie obchodzono 27 kwietnia i tradycja ta nawet po chrystianizacji środkowej Europy przetrwała, m.in. na Białorusi aż do XIX wieku. Jego panowanie kończyło się pod koniec czerwca, kiedy to też urządzano mu (po święcie przesilenia) uroczysty symboliczny pogrzeb.

Wracając do Marzanny, szkocki antropolog, James George Frazer, badając między innymi obyczaj jej palenia bądź topienia pisał, że wśród ludów słowiańskich dość powszechne było przekonanie iż zabicie postaci przedstawiającej boginię śmierci spowoduje jednocześnie usunięcie efektów przez nią wywołanych (zimy) i nadejście wiosny. 

Jak wyglądała Marzanna naszych dziadków, powszechnie palona publicznie jeszcze w latach 30.? Kukłę wykonywano ze słomy, owijano białym płótnem, zdobiono wstążkami i koralami. Tradycja nakazywała, aby orszak złożony z kukły i dzieci z zielonymi gałązkami jałowca w dłoniach, obszedł wszystkie domy we wsi. Po drodze podtapiano marzannę w każdej wodzie, jaka się nadarzyła. Wieczorem kukłę przejmowała młodzież. W świetle zapalonych gałązek jałowca wyprowadzano marzannę ze wsi, podpalano i wrzucano do wody. Z topieniem Marzanny, również obecnie, związane są różne przesądy: nie wolno dotknąć pływającej w wodzie kukły, bo grozi to uschnięciem ręki, obejrzenie się za siebie w drodze powrotnej może spowodować chorobę, a potknięcie i upadek – śmierć w ciągu najbliższego roku.

Oczywiście Kościół próbował zakazywać tego pogańskiego rytuału.W 1420 roku Synod Poznański nakazywał duchowieństwu: Nie dozwalajcie, aby w niedzielę odbywał się zabobonny zwyczaj wynoszenia jakiejś postaci, którą śmiercią nazywają i w kałuży topią. Rodzima tradycja okazała się jednak silniejsza. W konsekwencji na przełomie XVII i XVIII wieku próbowano tradycję topienia marzanny zastąpić (w środę przed Wielkanocą) zrzucaniem z wieży kościelnej kukły symbolizującej Judasza, co również zakończyło się niepowodzeniem.

Zdjęcia dzieci celebrujących popularne święto udostępniamy dzięki uprzejmości narodowego Archiwum Cyfrowego. Przedstawione na fotografiach uroczystości odwołują się do nadejścia Jaryły, który triumfalnie wkracza do swego królestwa i odradza wszelkie życie. 

Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Wszelkie prawa w tym Autora, Wydawcy i Producenta bazy danych zastrzeżone. Jakiekolwiek dalsze rozpowszechnianie artykułów zabronione. Korzystanie z serwisu izamieszczonych w nim utworów i danych wyłącznie na zasadach określonych w Regulaminie Korzystania z Serwisu. Zapoznaj się z regulaminem.

Teksty Polskiej Agencji Prasowej

Komentarze

Czytaj także

Jak zmieni się flaga Wielkiej Brytanii? Zwycięstwo w referendum zwolenników opcji #Brexit może spowodować rozpad kolejnej unii, czyli Zjednoczonego Królestwa. Brytyjski Union Jack, czyli flaga państwowa będzie mogła w takim przypadku być zmieniona i zmiana ta z pewnością będzie szokująca.

Gest angielskich łuczników Podczas jednego z europejskich szczytów w 2008 r. prezydent Kaczyński dyskutując z Sarkozym użył w stosunku do francuskiego kolegi gestu angielskich łuczników. Nieświadome wyciągnięcie dwóch palców dłoni wierzchem skierowanej do rozmówcy pociągnęło natychmiastową, wręcz brutalną reakcję Sarkozy'ego - użył siły, aby sytuacji nie zauważyły kamery telewizyjne.

Tunel Napoleona na wojnę z Anglią - Brytyjczycy mają wielkie szczęście, ponieważ nikt im nigdy nie wytłukł porcelany. - faktycznie wiele czynników wpłynęło na bogactwo Imperium, ale jednym z nich jest z pewnością możliwość (a czasem groźba) zastosowania splendid isolation, którym wielokrotnie Londyn szachował europejskich partnerów.

Adolfa Hitlera wycieczka po Paryżu O godzinie szóstej rano 23 czerwca 1940 r. na podparyskim lotnisku le Bourget wylądował specjalny samolot z przywódcą III Rzeszy. "Zawsze chciałem zobaczyć Paryż!" - Adolf Hitler przybył do stolicy pokonanej Francji aby zrealizować swoje dziecięce marzenie.

Pierwszy sowiecki nalot na Warszawę Już dzień po rozpoczęciu inwazji III Rzeszy na ZSRR rozpoczęły się naloty sowieckie na ważne węzły transportowe zlokalizowane za linią nieprzyjaciela. Jednym z najważniejszych była Warszawa z jej mostami, fabrykami i rozbudowanym węzłem kolejowym. Temat radzieckich bombardowań był w PRL zakazany.

Andrzej Kondratiuk nie żyje Jeden z najznakomitszych polskich reżyserów i scenarzystów Andrzej Kondratiuk zmarł dziś w nocy - taką informację przekazał na Facebooku jeden bliskich znajomych zmarłego. Stowarzyszenie Filmowców Polskich, którego reżyser był członkiem, potwierdza tę wiadomość.

Pierwszy polski spis powszechny Z czego znamy Sejm Wielki? Oczywiście z uchwalenia pierwszej polskiej konstytucji. Mało czasu w szkołach poświęca się na inne decyzje parlamentu, który przez cztery lata pracował w pocie czoła nad reformą Państwa. Jedną z takich epokowych uchwał była decyzja o przeprowadzeniu pierwszego polskiego spisu powszechnego.

Polska robakiem stała Gospodarka Rzeczpospolitej Obojga Narodów oparta była m.in. na eksporcie zboża, drewna i... robala. Niepozornemu pluskwiakowi żerującemu na łąkach nasi przodkowie zawdzięczali bogactwo, czerwone stroje i nazwę miesiąca czerwiec. Eksploatację tej żyły złota zakończyło odkrycie tańszego zamiennika z Meksyku.

Potrzebna ochrona polskiej flagi Flaga Polski jaka jest - każdy widzi i na podobnie zadane pytanie wszyscy zgodnie odpowiemy: "biało - czerwona". Kiedy jednak spojrzymy na zgromadzenia Polaków, podczas których tradycyjnie używa się naszych symboli narodowych, zobaczymy zaskakującą różnorodność sztandarów. Czy nie należy tego zmienić?

Przed nami Noc Kupały A w zasadzie kilka takich nocy, bowiem określenie tej najkrótszej możliwe jest precyzyjnie dopiero od niedawna, odkąd dysponujemy skomplikowanymi narzędziami astronomicznymi. W ciągu roku dwie, trzy noce można wskazać jako najkrótsze, trwające 7 godzin i 14 minut.

Michał Boym - polski ambasador chińskiego cesarza Intensywne kontakty między Polską a Chinami zaczęły się po II wojnie światowej, kiedy to ludowa Polska jako pierwsza uznała ChRL. Ale ojcem naszych dwustronnych relacji może być zapomniany nad Wisłą Michał Boym - polski jezuita w dyplomatycznej misji chińskiego cesarza.

Kalendarium

1941-06-23 Pierwszy sowiecki nalot na Warszawę

1789-06-22 Pierwszy polski spis powszechny

1793-06-17 Ostatni sejm Rzeczypospolitej

Oni wybrali Polskę

Anglicy z Marek pod Warszawą
Podróżujący szosą radzymińską mijają na wyjeździe z Warszawy…

Milijony z musztardy
Przedsiębiorcze kobiety często zmuszone są ratować swych…

Lukrowany biznes A.Blikle
Trudno w to uwierzyć, ale kiedyś szwajcarscy rzemieślnicy…

więcej

Redakcja poleca

Kozacy piszą list do sułtana
Znakomity obraz rosyjskiego malarza Ilji Riepina powstawał…

Okrutne eksperymenty cesarza Fryderyka
Język pierwotny, język pierwszych ludzi, którym posługiwali…

"D-Day" w kampanii reklamowej
Kiedy The History Channel postanowił zorganizować kampanię…

Krawat - krótka historia męskiego zwisu
"Zwis męski ozdobny" to handlowe określenie krawata…

Rekonstrukcja czy deprecjacja? O trywializowaniu wojny
"Verdun jest symbolem okrucieństwa i bezsensu wojny." -…

Jan Żyliński o idei budowy Łuku Triumfalnego w Warszawie (WIDEO)
Pomnik triumfu polskiego oręża w Bitwie Warszawskiej 1920 r.…

Rajd śmierci: wyścig Paryż-Madryt w 1903
Wieczorem, 24 maja 1903 r. trwający od kilkunastu godzin…

Narkotyki naszych dziadków
Używki są stare jak świat. To truizm, ale wart przypomnienia…

Skąd się wzięła herbata Earl Grey?
Termin earl to najstarszy i niegdyś najwyższy angielski…

Depilacja z Hitlerem
Zgodnie z wyrokami Federalnego Sądu Konstytucyjnego zakazana…