Puls Historii

Portal historii
gospodarczej Polski

w schowku Tylko dla zalogowanych czytelników
zaloguj się
lub zarejestruj
dodaj do schowka

Pierwszy dzień wiosny na starej fotografii (GALERIA)

KUP LICENCJĘ
MARCIN DOBROWOLSKI
Pin It email print

Święto wiosny, topienie Marzanny, sadzenie drzew! 20. marca 2016 r. Słońce weszło w znak Barana rozpoczynając astronomiczną wiosnę. Tego dnia tradycyjnie żegnamy chłód i pochmurną zimę.

Choć obyczaj topienia Marzanny wydaje nam się niewinną dziecięcą zabawą, to jego symbolika jest dużo bardziej głęboka. Marzanna była bowiem słowiańską boginią symbolizującą zimę i śmierć, przez część badaczy uważaną wręcz za demona.

Andrzej Kempiński w pasjonującej Encyklopedii mitologii ludów indoeuropejskich pisze, że imię bogini wywodzić należy z praindoeuropejskiego rdzenia "mar-", "mor-", oznaczającego śmierć. Słowacka forma teonimu Ma(r)muriena sugeruje ewentualne związki z groźnym etruskim i rzymskim bogiem wojny Marsem (Marmorem, Mamersem, Mamuriusem Veturiusem). Przeciwieństwem Marzanny jest bóstwo Jaryło, który miał jakoby rodzić się corocznie na wiosnę, a symbolizować życie i odrodzenie. Jaryło jest bogiem płodności, zwiastującym wiosnę. Przedstawianym był jako bosy młodzieniec (lub rzadziej dziewczyna), w białej szacie, na białym koniu, z wiankiem na głowie. Atrybutami bóstwa są bazie lub snop zboża w jednej ręce, a w drugiej głowa (zapewne Marzanny). Dosyć często występuje motyw zastąpienia, wraz z nadchodzącą wiosną, "starego" Jaryłę przez Jaryłę "młodego". Jego święto patronackie obchodzono 27 kwietnia i tradycja ta nawet po chrystianizacji środkowej Europy przetrwała, m.in. na Białorusi aż do XIX wieku. Jego panowanie kończyło się pod koniec czerwca, kiedy to też urządzano mu (po święcie przesilenia) uroczysty symboliczny pogrzeb.

Wracając do Marzanny, szkocki antropolog, James George Frazer, badając między innymi obyczaj jej palenia bądź topienia pisał, że wśród ludów słowiańskich dość powszechne było przekonanie iż zabicie postaci przedstawiającej boginię śmierci spowoduje jednocześnie usunięcie efektów przez nią wywołanych (zimy) i nadejście wiosny. 

Jak wyglądała Marzanna naszych dziadków, powszechnie palona publicznie jeszcze w latach 30.? Kukłę wykonywano ze słomy, owijano białym płótnem, zdobiono wstążkami i koralami. Tradycja nakazywała, aby orszak złożony z kukły i dzieci z zielonymi gałązkami jałowca w dłoniach, obszedł wszystkie domy we wsi. Po drodze podtapiano marzannę w każdej wodzie, jaka się nadarzyła. Wieczorem kukłę przejmowała młodzież. W świetle zapalonych gałązek jałowca wyprowadzano marzannę ze wsi, podpalano i wrzucano do wody. Z topieniem Marzanny, również obecnie, związane są różne przesądy: nie wolno dotknąć pływającej w wodzie kukły, bo grozi to uschnięciem ręki, obejrzenie się za siebie w drodze powrotnej może spowodować chorobę, a potknięcie i upadek – śmierć w ciągu najbliższego roku.

Oczywiście Kościół próbował zakazywać tego pogańskiego rytuału.W 1420 roku Synod Poznański nakazywał duchowieństwu: Nie dozwalajcie, aby w niedzielę odbywał się zabobonny zwyczaj wynoszenia jakiejś postaci, którą śmiercią nazywają i w kałuży topią. Rodzima tradycja okazała się jednak silniejsza. W konsekwencji na przełomie XVII i XVIII wieku próbowano tradycję topienia marzanny zastąpić (w środę przed Wielkanocą) zrzucaniem z wieży kościelnej kukły symbolizującej Judasza, co również zakończyło się niepowodzeniem.

Zdjęcia dzieci celebrujących popularne święto udostępniamy dzięki uprzejmości narodowego Archiwum Cyfrowego. Przedstawione na fotografiach uroczystości odwołują się do nadejścia Jaryły, który triumfalnie wkracza do swego królestwa i odradza wszelkie życie. 

Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Wszelkie prawa w tym Autora, Wydawcy i Producenta bazy danych zastrzeżone. Jakiekolwiek dalsze rozpowszechnianie artykułów zabronione. Korzystanie z serwisu izamieszczonych w nim utworów i danych wyłącznie na zasadach określonych w Regulaminie Korzystania z Serwisu. Zapoznaj się z regulaminem.

Teksty Polskiej Agencji Prasowej

Komentarze

Czytaj także

Matka Boska patronka kupna/sprzedaży Swoje święta ma wiele zawodów - większość obchodów została ustanowiona w ciągu ostatnich kilkudziesięciu lat. Możemy się jednak w Polsce poszczycić świętem, które celebrowane jest od wieków, a jego idea zrodziła się w jednej z najstarszych organizacji zawodowych w Europie.

Kapral Wojtek, the Soldier Bear Dla polskich żołnierzy był maskotką ale i symbolem rozstania z domem. Sam osierocony przygarnięty został przez żołnierzy II. Korpusu i przeszedł z nimi cały szlak bojowy. Sprawdził się zarówno w życiu obozowym, jak i na froncie. Kapral Wojtek, niedźwiedź brunatny, padł w szkockim ZOO 2 grudnia 1963 r. Opłakiwały go tysiące towarzyszy broni.

Upadek Związku Radzieckiego 2 grudnia 1991 r. Polska uznała, jako pierwsze państwo na świecie, niepodległość Ukrainy. Jednocześnie MSZ zadeklarowało, że Rzeczpospolita nie rości żadnych pretensji terytorialnych i rozumie, że takie samo stanowisko przedstawia rząd w Kijowie.

Jak kościół na Lesznie przesuwano Na drodze poszerzenia al. Świerczewskiego (obecnie Solidarności), w ramach budowy w 1962 r. Trasy W-Z, stał kościół pokarmelitański na Lesznie. Siedemnastowiecznej świątyni nie można było wyburzyć, należało więc ją po prostu przesunąć.

Kuwejt pod Gdańskiem 7 marca 1971 roku zapadła decyzja o rozpoczęciu w Gdańsku budowy rafinerii. W ciągu czterech lat na powierzchni 220 ha wybudowany został nowoczesny zakład, zaprojektowany do przerobu 3 mln ton ropy rocznie, który miał dostarczać paliwa i oleje dla polskiej gospodarki. Pierwszą partię ropy naftowej przyjęto do zbiorników rafineryjnych w lipcu, a rozruch nastąpił 29 listopada 1975 r.

Człowiek, który dał Polakom ketchup Gruszki na wierzbie przez lata znajdowały się w znaku handlowym firmy Pudliszki. Ich znaczenie zostało z czasem zapomniane, dlatego współcześnie trudno ich szukać w logotypie przedsiębiorstwa. Wiążą się z legendą związaną z początkami zakładu produkcji przetworów warzywnych.

Fidel Castro nie żyje Zmarł Fidel Castro. Miał 90 lat. Poinformował o tym w państwowej telewizji jego brat Raul, obecny prezydent Kuby. "Przywódca kubańskiej Rewolucji zmarł w Hawanie dziś wieczorem, o 22.29" - oświadczył prezydent piątkowej nocy.

Skąd się wziął pluszowy Teddy Bear? Idea jednej z najpopularniejszych dziecięcych zabawek powstała w dość makabrycznych okolicznościach. Prezydent USA miał bowiem z litości odmówić dobicia ranionego w polowaniu niedźwiadka. Ale to tylko jedna z teorii.

Monte dei Paschi - najstarszy bank świata Wyobraźmy sobie bank, który udziela nieoprocentowanych kredytów... Takie były początki banku Mote dei Paschi di Siena, który teraz bliski jest końca ze względu na wysoki udział niespłacanych kredytów w portfelu. Na naszych oczach upada firma istniejąca od ponad 540 lat.

Największa katastrofa kolejowa w historii Polski Aż 130 osób zginęło, a ponad 100 zostało rannych w największej katastrofie kolejowej w historii Polski. Wpływ na nią miał pośpiech, zmęczenie wojenne i działalność partyzantów.

Rosyjskie działa wycelowane w Sejm W 1792 r. Prusy znalazły się w nieszczęśliwej sytuacji. Wcześniej interweniowały w zrewoltowanej Francji, której armia podchodziła już pod Franfurt. Utratę ziem na zachodzie musiały czymś zrekompensować. Najlepsza do tego była Polska.

Kalendarium

2016-12-08 Matka Boska patronka kupna/sprzedaży

1963-12-02 Kapral Wojtek, the Soldier Bear

1991-12-02 Upadek Związku Radzieckiego

Oni wybrali Polskę

Anglicy z Marek pod Warszawą
Podróżujący szosą radzymińską mijają na wyjeździe z Warszawy…

Milijony z musztardy
Przedsiębiorcze kobiety często zmuszone są ratować swych…

Lukrowany biznes A.Blikle
Trudno w to uwierzyć, ale kiedyś szwajcarscy rzemieślnicy…

więcej

Redakcja poleca

Hera, koka, grzybki, trawa - używki żołnierzy na przestrzeni wieków
Grzybki na odwagę, morfina do rany, papierosy w przerwie…

Czy Terakotową Armię wyrzeźbili Chińczykom Grecy?
Muzeum Pierwszego Chińskiego Cesarza nawiązało współpracę z…

Kto kogo nauczył jeść widelcem?
"Great minds think alike" mówi stare przysłowie i należy je…

Prawdopodobnie najpiękniejsza panorama Krakowa (1618)
Trudno wyobrazić sobie piękniejszą panoramę historyczną…

"Czerwona zaraza" - wiersz do Armii Czerwonej
Twórczość Józefa Szczepańskiego jest zapisem szlaku bojowego…

Żołnierze Wyklęci? Także przez Kościół...
Z rzadka bywają nazywani Żołnierzami Podziemia…

"Hitler mnie nie znieważył. To Roosevelt mnie znieważył!" - historia olimpijskiego kłamstwa
Wielu z nas słyszało opowieść o tym, jakoby nazistowski…

Hiszpańskie Olé! to wezwanie Allaha
Przez blisko osiem stuleci władzę nad półwyspem iberyjskim…

Świat usłyszy krzyk ofiar terroru
Po latach obietnic i skromnych ich realizacji, powstaje…

Niezwykły rękopis Baczyńskiego!
Małżeństwo Krzysztofa Kamila Baczyńskiego i Barbary…