Puls Historii

Portal historii
gospodarczej Polski

w schowku Tylko dla zalogowanych czytelników
zaloguj się
lub zarejestruj
dodaj do schowka

Pierwszy dzień wiosny na starej fotografii (GALERIA)

KUP LICENCJĘ
MARCIN DOBROWOLSKI
Pin It email print

Święto wiosny, topienie Marzanny, sadzenie drzew! 20. marca 2016 r. Słońce weszło w znak Barana rozpoczynając astronomiczną wiosnę. Tego dnia tradycyjnie żegnamy chłód i pochmurną zimę.

Choć obyczaj topienia Marzanny wydaje nam się niewinną dziecięcą zabawą, to jego symbolika jest dużo bardziej głęboka. Marzanna była bowiem słowiańską boginią symbolizującą zimę i śmierć, przez część badaczy uważaną wręcz za demona.

Andrzej Kempiński w pasjonującej Encyklopedii mitologii ludów indoeuropejskich pisze, że imię bogini wywodzić należy z praindoeuropejskiego rdzenia "mar-", "mor-", oznaczającego śmierć. Słowacka forma teonimu Ma(r)muriena sugeruje ewentualne związki z groźnym etruskim i rzymskim bogiem wojny Marsem (Marmorem, Mamersem, Mamuriusem Veturiusem). Przeciwieństwem Marzanny jest bóstwo Jaryło, który miał jakoby rodzić się corocznie na wiosnę, a symbolizować życie i odrodzenie. Jaryło jest bogiem płodności, zwiastującym wiosnę. Przedstawianym był jako bosy młodzieniec (lub rzadziej dziewczyna), w białej szacie, na białym koniu, z wiankiem na głowie. Atrybutami bóstwa są bazie lub snop zboża w jednej ręce, a w drugiej głowa (zapewne Marzanny). Dosyć często występuje motyw zastąpienia, wraz z nadchodzącą wiosną, "starego" Jaryłę przez Jaryłę "młodego". Jego święto patronackie obchodzono 27 kwietnia i tradycja ta nawet po chrystianizacji środkowej Europy przetrwała, m.in. na Białorusi aż do XIX wieku. Jego panowanie kończyło się pod koniec czerwca, kiedy to też urządzano mu (po święcie przesilenia) uroczysty symboliczny pogrzeb.

Wracając do Marzanny, szkocki antropolog, James George Frazer, badając między innymi obyczaj jej palenia bądź topienia pisał, że wśród ludów słowiańskich dość powszechne było przekonanie iż zabicie postaci przedstawiającej boginię śmierci spowoduje jednocześnie usunięcie efektów przez nią wywołanych (zimy) i nadejście wiosny. 

Jak wyglądała Marzanna naszych dziadków, powszechnie palona publicznie jeszcze w latach 30.? Kukłę wykonywano ze słomy, owijano białym płótnem, zdobiono wstążkami i koralami. Tradycja nakazywała, aby orszak złożony z kukły i dzieci z zielonymi gałązkami jałowca w dłoniach, obszedł wszystkie domy we wsi. Po drodze podtapiano marzannę w każdej wodzie, jaka się nadarzyła. Wieczorem kukłę przejmowała młodzież. W świetle zapalonych gałązek jałowca wyprowadzano marzannę ze wsi, podpalano i wrzucano do wody. Z topieniem Marzanny, również obecnie, związane są różne przesądy: nie wolno dotknąć pływającej w wodzie kukły, bo grozi to uschnięciem ręki, obejrzenie się za siebie w drodze powrotnej może spowodować chorobę, a potknięcie i upadek – śmierć w ciągu najbliższego roku.

Oczywiście Kościół próbował zakazywać tego pogańskiego rytuału.W 1420 roku Synod Poznański nakazywał duchowieństwu: Nie dozwalajcie, aby w niedzielę odbywał się zabobonny zwyczaj wynoszenia jakiejś postaci, którą śmiercią nazywają i w kałuży topią. Rodzima tradycja okazała się jednak silniejsza. W konsekwencji na przełomie XVII i XVIII wieku próbowano tradycję topienia marzanny zastąpić (w środę przed Wielkanocą) zrzucaniem z wieży kościelnej kukły symbolizującej Judasza, co również zakończyło się niepowodzeniem.

Zdjęcia dzieci celebrujących popularne święto udostępniamy dzięki uprzejmości narodowego Archiwum Cyfrowego. Przedstawione na fotografiach uroczystości odwołują się do nadejścia Jaryły, który triumfalnie wkracza do swego królestwa i odradza wszelkie życie. 

Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Wszelkie prawa w tym Autora, Wydawcy i Producenta bazy danych zastrzeżone. Jakiekolwiek dalsze rozpowszechnianie artykułów zabronione. Korzystanie z serwisu izamieszczonych w nim utworów i danych wyłącznie na zasadach określonych w Regulaminie Korzystania z Serwisu. Zapoznaj się z regulaminem.

Teksty Polskiej Agencji Prasowej

Komentarze

Czytaj także

Żołnierze Wyklęci? Także przez Kościół... Z rzadka bywają nazywani Żołnierzami Podziemia Niepodległościowego, coraz częściej raczej Niezłomnymi, choć najlepszym określeniem byli Wyklęci. Bo istotnie, wyklinały ich kolejne grupy - polityków krajowych, rządu londyńskiego, społeczeństwa polskiego, a wreszcie odwrócił się od nich i Kościół.

O co chodzi z reprywatyzacją? Na czym polega problem z reprywatyzacją i skąd w ogóle się wziął? Jak historycznie wyglądał proces nacjonalizacji własności prywatnej? Kiedy rozpoczęły się zwroty bądź wypłaty odszkodowań i jak je szacowano? W wiedzę niezbędną do zgłębienia tematu wprowadza dr Tomasz Luterek, autor książki "Reprywatyzacja. Źródła problemu"

"Czerwona zaraza" - wiersz do Armii Czerwonej Twórczość Józefa Szczepańskiego jest zapisem szlaku bojowego powstańczego "Parasola". To on był autorem wierszy takich, jak "Dziś idę walczyć Mamo!", "Pałacyk Michla" czy "Parasola Piosenka Szturowa". Jednak wszystkie one niosą w sobie pozytywny, pełen nadziei przekaz. Dużo smutniejszy jest jeden z jego ostatnich wierszy - "Czerwona zaraza" z 29 sierpnia...

Stare reklamy akcesoriów do kokainy Przegląd popularnych amerykańskich magazynów z lat 70., takich jak Head, High Times, Rush czy Flash może zaskoczyć nas ilością reklam akcesoriów służących do korzystania z narkotyków, szczególnie wciąganych nosem...

Sojusz polsko-brytyjski Zaledwie osiem punktów zawierał traktat sojuszniczy zawarty w Londynie 25 sierpnia 1939 r. między Rzeczpospolitą a Zjednoczonym Królestwem. Europa szykowała się do wojny i spodziewane wsparcie należało formalizować.

"Narkotyki są dodatkiem pożywienia" - książka kucharska z XIX wieku "Jedzenie jest jedną z ważniejszych funkcji organizmu naszego..." tak zaczyna się II Rozdział książki "Podarunek ślubny : kurs gospodarstwa miejskiego i wiejskiego dla kobiet" pióra Lucyny Ćwierczakiewiczowej. Już w pierwszych akapitach zaskakiwać może oryginalne określenie przypraw, które autorka nazywa... narkotykami.

Banknoty bez emitenta (1944-1945) Już 24 sierpnia na terenach zajmowanych przez armię radziecką i podległe jej Wojsko Polskie wprowadzano nowy środek płatniczy. Nowe złotówki wydrukowane były w Moskwie, choć emitentem nazwano na nich Narodowy Bank Polski. Sęk w tym, że taka instytucja jeszcze nie istniała!

Super-maszyna pana prezydenta Dziś nazwalibyśmy go ślizgaczem, ale przed wojną w powszechnym użyciu było słowo ślizgowiec. Konstruowane przez Państwowe Zakłady Lotnicze na Mokotowie urządzenia cieszyły się sporą popularnością.

Pál Teleki a sprawa polska Był tragicznym politykiem uwikłanym w meandry wielkiej gry pierwszej połowy XX wieku. Chciał zabezpieczyć swój kraj przed wielkim konfliktem, ale też możliwie szybko odzyskać utraconą przez Węgry chwałę. Pál Teleki odmówił Hitlerowi zaatakowania Polski, lecz wobec inwazji na Jugosławię nie mógł już stawić oporu.

Pakt Ribbentrop-Mołotow Ogłoszenie paktu Ribbentrop-Mołotow spotkało się ze zdziwieniem w europejskich stolicach i przerażeniem u rządów państw środkowoeuropejskich. Związek Radziecki i III Rzesza podpisywały pakt o nieagresji, a przecież nie posiadały nawet wspólnej granicy!

We Francji rusza wyprzedaż muzealnych czołgów Chętni do zakupu historycznych czołgów mogą ruszyć do Francji, a dokładnie zlokalizowanego w Normandii Muzeum Czołgów, które wkrótce zostanie zlikwidowane. Z tego powodu placówka organizuje wyprzedaż zgromadzonego sprzętu.

Kalendarium

1944-08-29 "Czerwona zaraza" - wiersz do Armii Czerwonej

1939-08-25 Sojusz polsko-brytyjski

1944-08-24 Banknoty bez emitenta (1944-1945)

Oni wybrali Polskę

Anglicy z Marek pod Warszawą
Podróżujący szosą radzymińską mijają na wyjeździe z Warszawy…

Milijony z musztardy
Przedsiębiorcze kobiety często zmuszone są ratować swych…

Lukrowany biznes A.Blikle
Trudno w to uwierzyć, ale kiedyś szwajcarscy rzemieślnicy…

więcej

Redakcja poleca

"Hitler mnie nie znieważył. To Roosevelt mnie znieważył!" - historia olimpijskiego kłamstwa
Wielu z nas słyszało opowieść o tym, jakoby nazistowski…

Hiszpańskie Olé! to wezwanie Allaha
Przez blisko osiem stuleci władzę nad półwyspem iberyjskim…

Świat usłyszy krzyk ofiar terroru
Po latach obietnic i skromnych ich realizacji, powstaje…

Niezwykły rękopis Baczyńskiego!
Małżeństwo Krzysztofa Kamila Baczyńskiego i Barbary…

Zobacz lądowanie na Księżycu! [WIDEO]
21 lipca 1969 roku pierwszy człowiek, a dokładnie Neil…

Dwa miecze - co usłyszeli rycerze przed bitwą #GrunwaldLIVE
Bitwa pod Grunwaldem miała miejsce we wspomnienie Rozesłania…

Tajemnica Obławy Augustowskiej
To największa niewyjaśniona zbrodnia popełniona na Polakach…

Papież poświęci obraz Patronki Wołynia
Jak dowiedział się Puls Historii, Ojciec Święty Franciszek…

Czy Lenin był grzybem?
Ta historia, pozornie błahy dowcip wyemitowany w…

Jak zmieni się flaga Wielkiej Brytanii?
Zwycięstwo w referendum zwolenników opcji #Brexit może…